‘Alliansen på fortsaltt valfiske bland äldre.’

Bu başlıkta bir oyun olduğunu sonradan öğrendim.

Bu seçimlerde benim kavrayamadığım oyunlar var gibisinden bir duygu oluştu bende.

Bir duygu bu, buna sezgi de diyebiliriz. Hayır öyle mistik bir şey de değil.

Şöyle ki ben içimden gelen sese kulak verdim.

Bu sezgiye varır varmaz, bir dedektif buldum.

Konuların içinden çıkılmaz olanlarını ona bırakıyorum.

Bu seçimler ancak dedektif pertavsızı ile anlaşılabilir.

Bu düşünceye hangi nedenle vardım? Açıklayabilirim.

Sağ köşede ve yanda tepe üstü monte edilmiş afişler var.
Bu afişlerde bu ülkenin başbakanı var.

Bu neden böyle diye bana sormayın? Ben de kimseye sormadım!

Afişin üzerinde yukarıdan aşağı iri puntolarla ‘MEGAFEL’ yazılı.

Kentte bu tür afişler çoğaldı. Sağdaki ise Center Parti Başkanı. Şaşkınlığım iyice arttı.

Bunun nedenlerini araştırmak için bir dedektif buldum. Bazı şeyleri yakında o açıklayacak.

İşte size bir afiş daha! Bunlar hem bakan hem parti başkanı.

Bu nasıl oluyor diyeceksiniz!

Böyle ise haydi şimdi işimize bakalım.

Değerli İzleyici,

Dün ‘bu sayfalara belgesel olacak fotoğraflar serpiştirme’ sözü verdim.

Gördüğünüz gibi bu sözümü sürdürüyorum, hiç de zevk almadan.

Fakat beni sevindiren meslektaşlarım açısından başka bir şey var.

Stockholm’den Türkiye’ye haber konusunda zorluk çeken rakip meslektaşlar için de bir kolaylık olacak.

Hani ayda yılda bir haberi zorlukla bulup çıkaranlar…

Zor bela haber yayınlatan hızlı muhabir meslektaşlar…

Onlar, bundan böyle ‘Dedektif Kim’ buluşları, keşifleri peşinde koşsunlar.

Kolay gelsin! Her ne ise biz hemen konuya geçelim. Dedektif Kim!

Evet! Adı; Mr Dedektif Kim. İster inanın, ister inanmayın! Bu böyle.

Sonuç olarak Mr Dedektif Kim, ayağının tozu ile İngiltere’den geldi.

Gelir gelmez dün verdiğim ilk başlık için şunu söyledi.

Pertavsızını kullanarak dedi ki; ‘Alliansen’ kelimesi bir oyun.

Aslında; ‘İktidar partileri’ demesi gerekir.

‘Hükümet’ demesi gerekir. Fakat gazete bir şaşırtmaca yaparak, topu boşluğa atmış.

Ben de Mr Dedektif Kim için yeni bir blog açmanın yararını düşündüm.

Sağdaki gazete başlığı gibi labirent havası veren haberleri o çözecek.

Yarın buluşmak üzere hoşça kalın…

Sevgi, içtenlik…

Tekin SonMez

Ağustos 2010, Stockholm
Fotoğraflar: Feryal Özkale Sönmez

Anadolu’da söylenir; tıpkı kulpsuz bir kazan gibi bu seçimler.

Neyi nereden tutacağınızı bilemiyorsanız el uzatmayın oraya.

‘Sıcak kestane,’ diyor İsveçliler, avucuna alırsan yakar!

Tıpkı işte bu tanım gibi, İsveç’te bu seçim dönemi çok civcivli geçeceğe benziyor.

Kolay değil yorum yapmak!

Kim kazanıyor, kim yitiriyor diye kahve falına bakmak daha iyi!

Bir kez İsveç, otuz yıl, yirmi yıl, on yıl önceki İsveç değil.

İnsanlar, rejimler değişti. Dünya da çok değişti İsveç de çok değişti.

Sağ köşedeki fotoğraf, seçime olan ilgiyi gösteriyor. Stockholm, ‘Kungsholmen’.

30 Ağustos 2010 günü öğleden sonra çekilmiş, evet sanat değeri yüksek bir fotoğraf. Evet hafiften çiseleyen bir yağmur da var.

Şimdi olaya nesnel gözle bakalım. Sahada kimse yok… Ne seyirci, izleyici ne de aktörler, oyuncular… Yine de bir oyun var… Sanal bir tiyatro… Evet!

Bilindik ezberlenmiş bozulmuş. Tüm kurallar, ilkeler, inançlar ayaklar altında, ya da tersi baş üstünde…

Aslında nerede oldukları belli değil.

Hani çok kestirmeden kızabilirsiniz.

Olur olmaz her durumdan, ‘vazife’ çıkarabilirsiniz kendinize!

(‘Vazife çıkarmak’ Türkçe bir deyim.)

Sağ köşede bir gazete haberi.

Deniliyor ki “Yeşil Parti, Stockholm’de hemen hemen başabaş.”

“Vazife çıkarmak,” gibi bir durum yok burada…

Daha ilk başta açık edelim.

Daha başka gazete haberleri de vereceğiz.Zorluk da burada!

Değerli İzleyici,

Bu sınırlamalardan sonra ne yapmak için buradayız?

Olayın neşeli yanlarını, hoş ve biraz da eğlenceli yanını görmek.

Bu da az şey olmasa gerektir.

Her söze, her afişe, her duruma kendinizi “ters düşürürseniz” yandınız.

Eğer bir partiye kendinizi yakın hissediyorsanız işiniz daha da zor.

İşte bu romantizm bitirir insanı, can evinden vurur!

Yandığınızın resmidir bu duygu.

Şu arkaik evrelerde kalmış romantizm, yakar tüketir sizi.

En iyisi mesafeli durmak siyasa dalgalarına.

Kim haklı, kim haksız…

Bu tür bir dalaşmaya da uzak durmak…

Bu sayfalara belgesel olacak fotoğraflar serpiştirmeyi unutmadan.

Böylece yine de belgecilik öne çıkacak demektir.
Sevgi, içtenlik…

Tekin SonMez

Fotoğraflar; Feryal Özkale Sönmez

yazılar, haberler; salkım saçak uçuşan metaforlar, eğretilemeler, imgelemler yitip gidiyordu güz yaprakları gibi.

En çok da söylenen sözün koştuğu kulvar beni ilgilendiriyordu.

Kulvar yerine, kullanılan yazınsal ‘teknik’ demek isterim. Aylar sürdü bu pasif ilgi nedense.

Sahaya inmem ve topa vurmam için sözcükler beni kışkırtıp duruyordu. ‘Ha..di..Ha..di,’ falan…

İlkeler koymuştum! İlk denek taşı olacak yazımda, kimi sözler kullanılmayacaktı bana göre.

Sıkışınca topu dışa atmayacak, dar alan markajından sıyrılıp sahayı enine giderken kenar uçlardan arkaya değil ileri sürecektim topu.

‘Ayrılık yaman kelime, ölümden beter,’ diye bellek dağarımda kalan ezgiler vardı.

Yıllardır kaçındığım sözcüklerdi bunlar.

‘Ölüm, ayrılık’ kullanılmayacak, dedim. ‘Tedavülden’ işlemden kaldırdım bunları.

Dolunay’da olsa bile dolanık olabilirdi betimlemeler. Bu olsundu! Buna karşı değildim.

Şöyle ki, bir de ‘alıntı’ olabilirdi örnek seçeceğim yazılarda.

Yazar bu sözleri doğrudan kullanmıyor fakat birinden alıntı yapıyor! Buna da olur, dedim.

Kendim için ‘ölüm ve ayrılık’ alıntıda bile yok!

Ben kalemi elime alırsam bu böyle olacak dedim.

‘Gözyaşı yok,’ dedim ‘yazıda.’ Söz verdim bir açıklama yaptım kendime.

Şöyle ki, oğlum, dedim, sen ağlayarak yazabilirsin. Fakat bir damla gözyaşı bile yazıya düşmeyecek!

İki, üç gün önce ‘Kardeşim Bedrettin Cömert’e yetmişinci doğum gününde mektup’ başlığı altında, öznesi, birinci kişisi ve gidecek adresi olmayan bir mektup yazdım.

(29 Temmuz 2010, Stockholm). Bakınız; http://yansimatekinsonmez.blogspot.com/ ve http://tekinsonmez.com

Kaçındığım o söz yanından bile geçemedi bu yazının.

‘Ölüm’ sözü orada beni geçemedi daha doğrusu!

Ayrılık da beni geçemeyecek, diye ben böyle düşünürken, Ertuğrul Özkök’ün; ‘Ben aylak bir adamım,’ başlıklı yazısı çıkageldi.

İşte bu, dedim, alır götürür!

‘Ne yazıyor,’ nasıl olsa sonunda gelecekti!

‘Nasıl yazıyor,’ diye okumaya koyuldum.

‘Nehrin kenarında oturan miskin bir tarassut köpeği. Önümden gelip geçene bakıyorum.’ (31 Temmuz 2010, Hürriyet)

İşte bu, dedim, ikinci kez, alır götürür adamı!

Gördüğünüz gibi ‘Ben aylak bir adamım,’ başlığının hemen altında; ‘Nehrin kenarında oturan miskin bir tarassut köpeği,’ imgelemi var.

‘Nehir’ imgeleminin, daha sonra kuracağı;’..önümden geçen bunca ceset varken,’ alegorisi için zorunluluk getirdiğini yazı ilerleyince görüyorum.

Üstte değindiğim tümce beni alıp gidiyor; Ganj Irmağı ile akan erkek cesetlerini 20 yıl önce Benaras’da romanımı yazdığım balkondan izliyorum.(*)

Kısa sürüyor bu kopuş! Geriye, yazıya dönüyorum.

Bakışımlı bir düzlemde ‘aylak adam’ ve miskin köpek’ iki ayrı özne. İki ayrı şey. Hareket, devinim imgesi; özne ırmak. Öteki,duran bir özne.

Melih Cevdet Anday’ın; ‘duran zaman ile akan zaman’ bakışımı burada, ‘Aylak adam’ ve ‘miskin köpek’ konumunda.

Nasıl yazıyor, ilk yazı buradan yola çıktı dün.

‘Köpek’ bir hayal! Birinci kişi öznesi değil. Olmadığını ikinci satırda görüyoruz; ‘Önümden gelip geçene bakıyorum.’ Özne birinci kişi burada.

Biraz ‘kompleks’ bir anlatı tekniği ile girişilmiş bir yazı.

‘Kompleks’ yerine Türkçede ‘karmaşık’ karşılığı da var.

Ben bunun yerine geçişkenliği de içeren ‘sarmaşık’ sözünü kullanmayı yeğlerim.

Evet, sarmaşık gibi bir tür bakışımcı karşıtlıklarını da betimleme düzeneğine yazan kalem, dengeli hamlelerle ilerliyor Özkök’ün yazsısında.

Özkök’ün yazısı ‘karmaşık’ değil, ‘kompleks’ biraz sarmaşık bir yazı.

Evet, sarmaşık gibi bir tür karşıtlıklarını da betimleme düzeneği sağlayan kalem, dengeli hamlelerle ilerliyor.

Futbol termini kullanacak olursam, daha doğrusu bu anlatı tekniği, böyle sarmaşık gibi kendisine pas vere vere taca atmadan sınır çizgide top sürüyor ve kendisinin yarattığı dar alan markajını da yine kendi hamleleriyle sökerek ilerliyor.

‘Aylak adam’ ile ‘miskin tarassut köpeği’ arasında, fizikteki bileşik kap gibi bir bağıntı var mı, diye düşünüyorum bir an.

Her ikisi de örtük tümceler! Bakışımlı olmakla birlikte her ikisi de kendisine girişik betimlemeler, her ikisinde de ok uçları içe doğru eğik görünüyor.

Kişisine göre bu kapalı zarfların açılabilir olmaları, özneler yer değiştirirse ne olacak diye kuşku veriyor bana.

Bir yazıda, ‘ne yazıyor’ sorusu için, ‘nasıl yazıyor’ anahtarı ile yola çıkmak her zaman sonuç verir mi? Bu düşüncemi de irdeliyorum.

‘Aylak adam’ imgelemi, yazıda bir kez daha yineleniyor.

‘Ben aylak adamım, “Sana ne, takma kafana…” /../ ‘ demeye kalksam,’ diyor.

Ardılı tümce ile ‘aylak adam’ın birinci kişi öznesi olmadığı ortaya çıkıyor.

‘Miskin tarassut köpeği’ yerine başka bir imgelem, metafor var mı diye ilerliyorum, aşağıya doğru.

Fakat hemen bakışımcı alt tümcede; ‘..içimdeki o masum hayvanınki kaldırmaz,’ ifadesi ikircikli ironik bir çağrışım yapıyor yine.

Alegorik bir yineleme daha; ‘..bilirim içimdeki masum hayvan çekmez,’ diyor bu kez.

İlk tümceyle girişken; ‘Nehrin kenarında oturan miskin bir tarassut köpeği,’yerine bu kez özne değişerek şöyle bir betimleme geliyor.

‘Hülasa, nehir kenarında da bize huzur yok arkadaş.’

İçeri doğru bakışımcı eğik ok ucu, kendisine; kendi öznesine giriştiğini ele veriyor.

Bu tümce yazıyı nereye çekip götürecek diye merak ederken,‘nehrin kenarı’ eğretilemesi yerine bu kez bir dinleti çıkageliyor.

Alıntılar var ve bunlar; ‘ölüm’ ve ‘ayrılık’ kıvamındadır.

‘Dün sabah saatlerce Charles Aznavour dinledim.’

Bu satırların yazarı olarak diyorum ki, yazının sonu gözyaşlarıyla gelir mi…

“Aşk bir gün gibidir, gelir geçer.” diyor.

“Eğer önünde gelecek kalmamışsa, sana gerideki hatıralar kalır.” diyor.

İçeri doğru eğik ok ucu, işte tam burada kendisine; kendi öznesinin kalbine girişiyor.

Kansız bir ölüm bir ‘intihar’ gözlerimin önünde ve ayrılık sözü bile söylenmeden üstelik…

O, ucu eğik ok orada! Onu tutuyorum! O ok kalbime girmeyecek, diyorum.

Ertuğrul Özkök de bunu alegori yaparak betimliyor ve belli ki yazdığı sırada havada uçuşan birkaç damla göz yaşından birisi bile düşmüyor yazısına.

Bunun yerine Özkök; ’sana gerideki hatıralar kalır,” ile Aznavour çağrışımını yineliyor.

Burada da kendisine sarmaşık girişken alegorik, daha doğrusu kapalı zarif bir zarf daha var. Onu da siz açın!

Değerli İzleyici,

‘Nasıl yazıyor’ kulvarı ile yola çıktım, ‘ne yazıyor’ kulvarına getirdi kalemim beni.

Bir farkla, ben ‘hatıralar’ yerine ‘belgeler kalır’ diyorum.

Alegorik, ironik ve lirik imgelemlerle şöyle yazmak isterim bu tümceyi.

Önümde gelecek kalmamışsa, ben giderim, anılar da gider, belgeler hiç kimseye kalır…

Sevgi, içtenlik…

Tekin SonMez, 31 Temmuz 2010, Stockholm

(*) BenAras, roman, Tekin SonMez, NİS Media ilk bası 2005, İstanbul.

Bakınız; http://yazmakne.blogspot.com/

Gönderen Tekin SonMez zaman: 15:10 0 yorum

Stockholm’de 2010 yılının ilk yarısında izlediğimiz fuar etkinliklerinde öne çıkan ögelerin tümünde, girişken hamleler eşliğinde bio enerji ve çevre gibi anlatımlar öne çıktı.

Nereye baksak, Mavi Gezegen avuçlarımızın içinde idi sanki!

Motorlu araçlarda en son buluşlar..

Elektrikle işleyen otomobil taslakları..

Isı ve ışık enerjisi konusunda en son önermeler bir yanda öte yanda güneş enerjisi..

Ütopik yeni bir dünya tasarımı, bir kasırga gibi hızla gerçeklik düzleminde ele alınırken bio enerji ve güneş ilk başvuru kaynağı oluyor.

Elektrik mi söz konusu, rüzgar var!

Gaz mı gerekiyor, güneş var!

Evet, İskandinavya’da, Stockholm’de yeteri kadar olmayan güneş…

Evet Muğla’da güneş var!

Muğla Üniversitesi Rektörü…

Türkiye’yi dünyanın öteki köşelerindeki biliminsanlarına, bilimsel hamleler eşliğinde tanıtma gayretiyle koşan bir bilim insanı, Muğla’da Prof. Dr. Şener Oktik de var.

Değerli İzleyici,

Büyük bir üniversitenin rektörü olmak, bir anlamda, özellikle bizim toplumda, şefkatli, hoşgörüsü yüksek, bazı sıkıntılı durumlarda bile gülümsyerek hayata ve geleceğe bakabilen, sırasında baba gibi kol kanat gerici bir performans ve özverili bir sevecenlik de ister.

‘Babamı çok severdim, hani birileriyle sohbet etmek istersiniz de o birileri artık burda olmasalar da yaparsınız ya o sohbetleri.. onlar seçilmiş insanlardır, bunlardan birisi babamdı benim,’ diyen Sayın Oktik, (bakınız; http://cappadociatekinsonmez.blogspot.com/) değerli bir bilim insanı olmakla birlikte, onun sözleriyle tıpkı; ‘hani birileriyle sohbet etmek istersiniz de,’ tanımına uygun hangi konu olursa olsun sohbeti de özlenen bir insan Sayın Oktik.

Sevgiyle geçen çocukluk ve Uçhisar onaylanması gibi yayınladığımız seri söyleşilerden sonra bir biliminsanı bakışı düzleminde ilerleyen bir söyleşi sunuyoruz bu kez. Sıcak anılarla Uçhisar’ı Muğla doğasında yaşayan Rektör Prof. Dr. Sayın Şener Oktik karşımızda.

Sevgi içtenlik…

Tekin SonMez, 6 Haziran 2010 Muğla

SORU; Sayın Oktik biliminsanı olarak çağın evrilmeleriyle uyumlu, dönüşebilir güneş enerjisi kaynağına bağlı Muğla’da üniversite binalarında uygulamalar yaptınız. Meraklı izleyicilerimiz için bunlardan kısaca söz eder misiniz? Muğla’da yaptığınız nedir?
YANIT; Türkiye’de bilinmeyen bir kavramın, kamuya bir şekilde anlatılması için yapılmış pilot bir uygulamadır Muğla’da yaptıklarımız.

SORU; Dünyada ve ülkemizde güneş enerjisini kullanma sürecini bir ucundan bir süredir yaşıyoruz. Evlerde, otellerde en kısa yoldan bu enerji ile sıcak su elde ediliyor bir süredir. Bu süre içinde bilimsel açıdan neler oldu?
YANIT; Bu alanlarda güneş enerjisinden elektrik üretimi için başlayan çalışmalar son on beş yirmi yılda çok büyük bir hız kazandı. İki anlamda hız kazandı; birincisi emisyon, bu enerjiyi kullananların sayısı arttı. Tabii buna bağlı olarak da maliyetleri düştü. Hatta bir eğri vardır maliyet analizinde, (bunu bilirsiniz) ona uyuyor, şu anda üretimde kullanma kapasitesi her iki misline çıktığında maliyetlerde yüzde yirmi ikilik bir azalma oluyor. Son onbeş yirmi yıldır bu eğrinin gelinen noktasında artık bu birçok alanda yapılabilir bir hale geldi. Ama yapılabilirden kastımız, tabii ki bu farklı teknolojiler, genelde çok kabaca bir sınıflama yapılırsa, bir grup teknolojiler kristale dayalı yani silisyum kristalinin üzerinde oturan teknolojilerdir.

SORU; Bu uygulamada ne tür teknolojiler kullandınız? Diğer teknolojiler nasıl?
YANIT; Diğer teknolojiler ise ince film teknolojileri. İnce film teknolojilerinde çok daha farklı yaklaşımlar olabilir. Silisyumdan ince film yapmak mümkün. Ama diğer, işte birazcık kimya, fizik bilen fen okumuşlar periyodik tabloyu bilirler. Periyodik tablonun belli gruplarındaki elementler güneşten elektrik üretilmesine izin veren yapılarda bir araya geliyorlar. Bunlara bileşik yarıiletkenler diyorlar. Yani birden fazla elementin bileşerek oluşturduğu bileşik yarıiletkenler, bunlarla da yapılmış uygulamalar var.

SORU; Kristale dayalı, silisyum kristalinin üzerinde oturan teknolojiler, dediniz. Kullanım açısından bunların artıları eksileri var mı?
YANIT; İkisinin de tabii ki güçlü tarafları var, zayıf tarafları var. Silisyumun güçlü tarafı daha yüksek verimlilik elde edebiliyorsunuz, daha kararlı, uzun süre bozulmuyor ama maliyetler yüksek. Diğerinin verimlilikleri o kadar yüksek değil, henüz potansiyel olarak var ama teknoloji oraya gelmedi, kararlılıkları da o kadar uzun süreli değil.. ama maliyetler az.

SORU; ‘Diğerinin verimlilikleri o kadar yüksek değil’ dediniz, bu maddeyi tanımlar mısınız?
YANIT; Tabii elbette! Bakın şu anda öne çıkmışlar ikinci grup elementleriyle altıncı grup elementlerinin bir arada olduğu kadmiyum tellür malzemesi, bir de ikiden fazla elementin bir arada olduğu bakır, indiyum, galyum, sülfür ve selenyum var. Bunlar bir araya getirilerek bir alaşım oluşturuluyor. Bu alaşımın özellikleri var. Bunun dışında bir amorf silikon var. Silisyumu böyle kristalize büyütmüyorsunuz da, film olarak büyütüyorsunuz. Bunun ötesinde birçokları var ama bunlar öne çıkmış olanlardır.

SORU; Şu anda üniversitenizde ne tür uygulamalar var?
YANIT; Şu anda üniversitemizde bunların hepsinin ayrı ayrı uygulamaları var. Hedefimiz tabii ordaki bozulma mekanizmaları, oluşum mekanizmaları, verimlilik, uygulamadaki başarıları, ısıya bağımlılığı, güneşe bağımlılığı ya da rüzgara, buluta bağımlılığı gibi.. bunların hepsi değerlendiriliyor.

SORU; Sonuçlar uluslararası ve bilimadamları arasında paylaşımlı bir grafik çiziyor olsa gerek. Bunlar nasıl oluyor?
YANIT; Tabii sonuçlar uluslararası paylaşılan bilgiler.. örneğin geçen sene Almanya’da yapılan Fotovoltaik Avrupa Konferansında Muğla Üniversitesinden bu çalışmaların ayrı ayrı beş tanesi yayımlandı. Bu seneki toplantı İspanya’da Valensiya’da olacak. İki tane yayınımız kabul edildi. Yani çalışmalarımızı yeterli hale getiriyoruz ve yayımlıyoruz. Bunlar bizim çalışmalarımızın bir bölümü.. başka toplantılarda, konferanslarda sunuyoruz, bilimsel dergilerde bunları sık sık yayımlıyoruz.

SORU; Stockholm’de yeni enerjiler başlığı altında geçtiğimiz haftalarda büyük bir enerji fuarı yapıldı. Sizin yaptığınız uygulamalar da bu tür yeni enerjiler kategorisine mi giriyor?
YANIT; Tabii! Mesala ben bu ayın dokuzunda Amsterdam’da konuşuyorum. Dünya yenilenebilir enerjiler konferansı. Bunun ardından Münih’de bir toplantı daha var, ‘Inter Solar’ diye, dünyanın en büyük güneş enerjisi konusundaki birlikteliktir, her yıl yapılır, ayın 10′u ile 11’inde orada olacağım. Tabii o kadar çok sayıda konferans ve birliktelik oluyor ki, Stockholm’den Çin’e kadar, geçen sene Kore’de Jejo Adası vardır, toplantı Jejo Adası’ndaydı.

SORU; Biliminsanları dünyanın bir köşesinden ötekine ülkesini de anlatmak ve tanıtmak için durmadan koşuyorlar, bunlardan bir çatı altında toplananlar da oluyor mu?
YANIT; Evet! Türkiye’deki potansiyeli anlatmaya çalışıyoruz, buradaki bilimsel sonuçları anlatmaya çalışıyoruz ve insanlar da dinlemek istiyorlar. Çok sayıda üniversite bu konularda çalışma yapıyor. Hatta bir görev olarak, bu üniversiteleri ve bu konudaki çalışanları bir araya getirmek için bir platform kurduk. Bunun adı ‘Fotovoltaik Teknoloji Platformu’. Evet bunun 45 tane üyesi de var şu anda ve hızla artıyor. Bunun içinde üniversiteler var. Bunun içinde sektörden kişiler var, yatırımcılar var. Hatta bizim bu platformumuzda bir dernek oldu, bu derneğin adı, ‘Güneş Enerjisi Sanayicileri Derneği,’ bu konuda üretim yapacak, yatırım yapacak insanlar örgütlendiler.

3 Haziran 2010 Muğla Üniversitesi

Bakınız http://kentinsanolay.blogspot.com/

Söz yazıya evrildi, oluşan teknik bilgi ve yazılım öğrenimi; dönemine göre seçkin bir kast sistemine dönüştü. Eski yakınlarda ‘mürettip’ denirdi bu meslek mensuplarına. Çırak, kalfa, usta gibi sınıflar ortaya çıktı. Yazma tekniğini bilen ve düşünsel imgelemlerini yazarak betimleyen insan tanımı ayrıştı. Daha sonra başladı her yazmayı bilen, her okumayı bilen arasındaki ayrım.

Yazmayı teknik olarak bilen ve kitap dizgisi yapanla kitabı okuyanlar arasında da ayrıklık başladı. Daha sonra, her kitap herkes için değildir, aşaması geldi. Okuma bilen her birey, okuduğu her şeyde başka anlam aradı ya da farklı anlamlar çıkarsadı okuduklarından. Okuyan, yazan, yayın, kitap konusunda uzmanlaşmalar ayrıştı. Okulu olmayan yazar gibi, okulu olmayan sahaf imgelemi ortaya çıktı.

Sahaflık sanatının ağızdan ağıza kulaktan kulağa geçen sözlü bilgilerini, kendi tanımıyla çıraklık döneminde biriktiren Sayın Emin Nedret İşli, yaklaşık 30 yıla yakındır sahaflık yapıyorum, diyor. Şimdi bu söyleşiyi izliyoruz.Sevgi, içtenlik…
Tekin SonMez, Stockholm 4 Ağustos 2010

SORU; Nedret Bey ilk gittiğiniz sahaf aklınızda mı?
YANIT; Sahaflar Çarşısı’nın dükkanları yetmediğinden dolayı bir de onun tam karşısında, Beyazıt camiinin karşısında Beyaz Çarşı diye, eski başbakanlardan Mesut Yılmaz’ların sahibi olduğu bir hanın alt katında, daha çok dini yayınlar satan bir çarşı oluşmuştu. Şimdi orası otel oldu. O Beyaz Çarşı’da daha çok bu sahafiye kitaplar satan ve akademik dünyaya daha çok hitap eden Enderun Kitabevi diye bir katabevi vardı. Ben orda 1978 yılında İsmail Özdoğan diye bir sahaf beyin yanında bir altı ay kadar sahaf çıraklığı yaptım. Ama orası çok enteresan güzel bir yerdi, yani hakikaten bilim adamlarının çok sık geldiği bir yerdi.

SORU; Kimleri tanıdınız?
YANIT; Orda Prof Fahir İz’i tanıdım, Agah Sırrı Levent’i, Fevziye Abdullah Tansel’i tanıdım, bunlar hepsi, Fuat Köprülü’nün yetiştirdiği insanlardır. Bizim bu kitap tarih edebiyat dünyamızın çok önemli simalarını orada gördüm ve onlarla tanıştım.

SORU; Önemli yıllar, bugünkü durumla benzerlik var mı?
YANIT; Evet evet, o yıllar benim için çok önemli. Şimdi şöyle, birincisi ben oraya tabii daha önce bir müşteri müdavim sıfatıyla gidiyordum, sonra liseden mezun olur olmaz çıraklığa talip oldum ve altı ay kadar çalıştım. O dönemde ve ondan önceki müdavimliğim, müşteriliğim zamanında da oraya gelen insanlar uzun bir müddet oturup sohbet edip kitap alan insanlardı. Şimdi Enderun Kitabevi’ne gelen insanlar orda sadece kitap almakla kalmıyorlardı, kendi aralarında bir sohbet ortamı oluşturup çeşitli şeyler üzerine, yani kitapların incelikleri nadirliği, neden nadir oldukları, kimin, hangisinin hangi cildinin daha az bulunduğu, hangisinin.. efendime söyleyim ne nedenle kaybolduğu gibi bir sürü, kitap dünyasıyla ve yayın işleriyle ilgili bir sürü bildiklerini karşılıklı birbirleriyle paylaşıyorlardı. Şimdi maalesef günümüzde, şu günümüze hemen bir saptama yapalım, günümüzde böyle bir ortam artık söz konusu değil. Yani ne müdavim çok fazla geliyor, ne de böyle bir sohbet ortamı oluşuyor kitapçılarda.

SORU; O sohbetler yok, değişen insan mı, koşullar mı?

YANIT; İnsanlar internetten alışveriş yapıyorlar falan filan.. işte o çevrede tabii uzun yıllar bulunduğum için bir sürü, hani eskilerin, Osmanlı tabiriyle hurda bilgi dedikleri, hurda malumat dedikleri bir tip malumat var, yani böyle hiç kimsenin yazmadığı çizmediği bilemediği ve kayıtlarda olmayan ama kulaktan kulağa devredilen.. ama çok ince, böyle zarif noktalara değinen birtakım bilgileri.. öğrendim ve ordan epey bilgim oldu.

T; İlk kitap nasıl ulaştı, raslantı mı, aile kitaplığı mı?

E.N;Hayır benim ailemde kitapla ilgili çok fazla insan yok. Ciddi bir kütüphane de yoktu evimizde. Yani normal eski İstanbullu bir aileydik ama öyle kitaba düşkün, kitap toplayan, kitap okuyan aileden kimse yoktu. İki kitap vardı çocukluğumda elime geçen, hatırladığım bir Rıza Tevfik’in Serabı Ömrüm adlı şiir kitabıdır, o da imzalı idi; ama sonradan öğredik ki bu Rıza Tevfik’in kitabının imzalı oluşu çok büyük bir özellik değilmiş, çünkü Rıza Tevfik’İn kitabı, Serabı Ömrüm basıldığı zaman 3000 nüshayı da Rıza Tevfik oturup imzalamış. Yani şöyle bir durum, hatta sahaflık açısından, Rıza Tevfik’in Serabı Ömrüm isimli kitabının imzasız nüshaları daha önemli. Çünkü gözden kaçmış ya imzalanmamış olanlar.. o nedenle böyle de bir incelik var bu işte. Biri o idi, evimizde vardı.

T; Kaç yaşındaydınız o zaman?
E.N; Beş altı belki yedi yaşlarında falan. Bir de babamın böyle sandık odası gibi bir odada tuttuğu..
T; Eski evlerde duvar içinde…
E.N;Duvarın içindeki raflı bir büyük dolabın içerisinde sakladığı işte alet kutularını bilmem nelerini koyduğu ve bize göstermediği ve işte aman bu çok açık saçık resimler falan var dediği bir kitap vardı. O da bir efsane gibiydi evde, onu da sonradan, babam benim küçük yaşta vefat etti, sonradan işte kitabı açtık baktık ki, 1940’larda yayınlanmış ‘Tenasül Hayatımız’ diye bir kitap.
T; Kama Sutra’nın bir benzeri,
E.N; Hayır o da değil, bu bir tıbbi şey yani evlilikte cinsel hayat işte nasıl çocuk doğar falan gibi..
T; Tamam anımsıyorum o kitabı.
E.N; Türkiye yayınevinin bastığı tenasül hayatımız diye bir şey. Hani aslında hiç cinsellikle falan ilgisi yok ama işte içinde birtakım insan organlarını falan gösteriyor diye bizimkiler de aman bu çok tehlikeli bir kitap.. pornografik bir kitapmış gibi.. biz de bilmiyoruz tabii, aman görsek bir diye yanıp yakılıyorduk.
T; Kardeşler de kitap sever mi Emin Bey?
E.N; İki kardeşiz, abim benden sekiz yaş büyüktür, tarih fakültesi mezunudur, o da lise yıllarında, öğrencilik yıllarında, Cağaloğlu’nda Babıali’de İnsel Kitabevi diye bir kitabevi vardı, bu meşhur Fahrettin Altay paşanın damadı çevirmen Avni İnsel’in kurmuş olduğu bir kitabevi. Avni İnsel de çok meşhur bir adam, meşhur Pitigrilli vardır ya, Pitigrilli’yi falan Türkiye’ye kazandıran adam. Çok enteresan, birtakım böyle biraz kısmen yarı açık kitapları, müstehcen kitapları, o tarihin tabii, müstehcenliğine göre çeviren adam. Onun dükkanında, bir yedi sekiz ay o da çıraklık, tezgahtarlık yaptı. Orda abim kitap toplamaya o başladı, daha sonra ben de ondan etkilenerek ve efendime söyleyim, ondan öğrenerek başladım kitap toplamaya…

Tekin SonMez, 23 Haziran 2010, Beyoğlu, İstanbul
Fotoğraf; Feryal Özkale Sönmez

BAKINIZ http://kitaplarvetekinsonmez.blogspot.com/

Yanıt verilemeyecek günümüzde sarsıcı bir sorudur bu.

Nesnel durumlar, yaşayan canlı yerel kaynaklar o bölgede yaşayan insanlarla, bireysel -  topumsal bellek karşımıza çıkar.

Onların verdiği anlatılar kralların, feodal oligart derebeylerin, diktatörlerin kısacası kimilerinin hoşuna gitmeyebilir de.

Serberst düşünen bireylerden oluşan kitlesel bellek dağarında bulunanlar da önemlidir.

Şiyle ki toplumsal bellek dağarında olanlar kralların, feodal oligart derebeylerin, diktatörlerin istedikleri tarih değildir.

Kuşkusuz, tek tek her bireyin bellek dağarı da yüzde yüz güvenilir bir kaynak değildir. Böyle ise ne yapacağız?

Yine de bu tür, kitleyi ilgilendiren tarih anlatıları tartışmaya açık bir ortamda katılımcı öykülerle ancak belli bir sonuca ulaştırır bizleri.

Arkaik tarih yazarlarını sil baştan ele alabiliriz.

Örnekse Amasya doğumlu Roma yurttaşı Strabon (M.Ö 64 – M.S. 24) ne denli güvenilir?

Roma’ya (M.Ö 44) yirmi yaşında öğrenime gider (M.Ö 31) Strabon.

Yedi yıl içinde öğrenim görür hem de kendinden önceki coğrafyacılar, gezgin tarih taslakları yazıcılarının öznel notlarıyla 43 ciltlik bir tarih yazar!

Bunun on yedi cildi günümüze ulaşır. Başvuru kaynağı bunlardır. Olgunluk dönemi ürünü olduğu ileri sürülen ‘Historika Hypomnemata’ (Tarihi Hatıralar) adlı yapıt bugüne dek bulunamamıştır.

Amasya doğumlu olduğu söylenen ve fakat Hitit Kapadokyası konusunda hiç bir bilgi bırakmayan Strabon’a nereden nasıl yaklaşacağız.

İki konu var! Tarih öznel yorumlar mıdır? Strabon’a dikkatli yaklaşmakla konu bırakılır mı? Ne yapacağız?

Yaşayan yerel kitlesel tarihi konuşturacağız. En inanılır kaynak orada.

Bu doğrultuda Ani eski Muhtarı, 1950 doğumlu 1962-65 tarihleri arasında arkeolog Prof Kemal Balkan’ın A.D.T.C. Fakültesi projesi kapsamında yönettiği  Urartu arkelojik kazı çalışmalarına ‘kalifiye kazıcı’ olarak katılan Abdurrahman Aydın ile Urartulardan kalan mağaralar konusunda yaptığım söyleşiyi aşağıda birlikte izleyelim.
Sevgi, içtenlik… Tekin SonMez

SORU; Urartılardan kalmış olan mağaralarda, kimler varmış? Babanız bu konuda da konuştu muydu? Mağaraların açıldığı vadiyi anlattı mı? Orada tarım, bağcılık, bahçecilik yapılmış mı?
YANIT; Evet. O dönemde bir Ermeni ailesi – size izah ettim, Eğri Bucaklı denilen bir mevki var ya!?. Kalenin yanıbaşında bir dere var ya! Size göstermiştim, orda yaşıyormuş. Tavukçuluk yapıyormuş o mağaraların bulunduğu vadide. Mağaraların olduğu vadiyi çok çeşitli meyve ağaçlarıyla süslemiş; narenciyenin dışında hepsi bağ bahçeymiş… Babam bunların hepsini görmüş.

SORU; Hangi meyveler varmış? Üzüm de yetişiyor muymuş?
YANIT; Ceviz, elma, armut, kaysi, kiraz, şeftali hepsi… hepsi yetişiyormuş… hem de o biçim! Üzüm de yetişiyormuş, babam dedi; “ordan bahçenin üzümünü bile yedim! Yedim!” dedi.

SORU; Abdurrahman Bey, şimdi hiçbir şey yok oralarda. Sanki toprak başka toprak… Fakat oraya yakın, bu mağaralarda yakın zamana kadar insanların yaşadığı söyleniyor!

YANIT; Hani bir kaçgöç olmuş ya, bizim köylüler o dereden Kağızman’a kadar gışda gıyamette kaçmışlar. Evlerin pek çoğu yakıldığından, dönen köylülerden yirmi sekiz aile o mağaralarda bin dokuz yüz elli sekiz’e kadar yaşadılar. Evet! 1958 yılında Ankara’dan bir heyet geldi; mağarada yaşıyorlar diye hepsinin ismini-cismini yazdı… Kaç aile yaşıyorsa onlara yeterli para, odun yardımı, muhtarın refakatinde arsa verildi, devlet hepsinin parasını ödedi ve o evleri yaptırdı onları mağaradan çıkardı.

SORU; Bu mağaralar hayvanlar için de kullanıldı mı Abdurrahman Bey? Bana gösterdiğiniz mağaraya kaç koyun girebilir?
YANIT; Çok kullanıldı, aşağı yukarı on sene evveline kadar o mağaralarda koyun, sığır besliyorduk kışın, hem de çok elverişli olur hem su yakın hem de sıcaklık bakımından. Orada öyle üç kuyu-mağara, her biri üç bin koyun alır.

SORU Çökme durumu var mı yok mu?
Yoktur! Zaten onlarda yapı tertibi böyle silindir yapısında. Onun için de bu zamana kadar ayakta kaldılar.

Necla Hanım bir öykü kahramanı. Yaşamı, etkin bir hedef peşinde bu noktaya gelmiş.

Sinop’da doğmuş, anne ailesi Bulgaristan göçmeni, baba ailesi Horasan üzeri Bağdat, Şam’dan Diyarbakır’a göçmüş bir aile.

Nüfus hareketlerine, göçlere bağlı bu kısa özyaşam bile her olağan insanın üzerinde derin travmalar yaratacak denli sarsıcıdır.

Batı’ya sürmüş göç; Almanya, Yunanistan, Belçika ve İsveç’te çalışmış. Bu karışımdan ‘Çocuk Müzesi’ takipçisi Necla Ülkü Kuglin çıkmış.

Çocuk yazarı, yaratıcı drama lideri, İngilizce Almanca öğretmeni, Necla Hanım diyor ki; Göçmenlik şöyle bir sonuç getiriyor, ben 46. evimde oturuyorum ve her şeyimiz kayboluyor, çocukluğumuz, arkadaşlarımız, okullarımız…”

Nüfus hareketleri çok hızlı gelişen ve bir yerden öteye silip süpürerek devinen bir girişim oluyor çokluk ülkemizde.

Böyle olunca, geride kalanlarıyla yitik ve geçmişi silik bir toplum ortaya çıkıyor.

Çocukluk anıları hem yerel toplumsal tarih, hem o bireyin kişilik tarihi hem de içinde bulunduğu aile tarihini içerir.

Bu nedenle korunması gerekir. Necla Hanım da böyle bir düşünceyle yola çıkıyor.

Değerli İzleyici,

Bu öykünün hedefinde ne var? Şu var!

Ülkemizde aile vakıfları varsa da yerel tarih konusuna ilgi duymazlar, pekçok önemli konu hasıraltı olur.

Necla Ülkü Kuglin, yiten ve geri dönmeyen çocukluk kurgusu ile yola çıkıyor.

Bu yola çıkışın motifi ise, durmadan oraya buraya göçen bir aile öyküsü ile oluşuyor. Şimdi onunla olan söyleşiyi izliyoruz.
Sevgi, içtenlik… Tekin SonMez, 31 Temmuz 2010, Stockholm

SORU;Sayın Necla Ülkü Kuglin, ‘Çocuk Müzesi’ fikri var. Bu öncü gönüllü kadro ile elinizde birikenler neler oldu?
YANIT; Şu anda çok güzel bir çocuk oyuncakları koleksiyonumuz var. Çok iyi bir ekibimiz yetişti. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi bu işin öncülüğünü yapıyor. Çocuklar için yazan çizen birçok arkadaş bu işin öncülüğünü yapıyor. Çocuklardan gönüllülerimiz oluştu. Bu iş ütopya olmaktan çıkacak ve gerçek olacak.

SORU; Oluşan birikim bağış mı, ne tür fotoğraflar var?

YANIT; Karşıdaki siyah beyaz resimlerin çoğu bize bağıştır. Bizim tanıdığımız hiç kimse yok. Annelerinin babalarının fotoğraflarıdır. Oyuncaklı fotoğrafları topluyoruz. Kaybolan çocukluğumuzu ve o güzel günleri yakalamak için. Ama bizim için değil gelecek kuşaklara kalsın. Kaybolan bir çocuk kültürü var bu ülkede. Bunu bir ucundan yakalayalım.

SORU; Ne tür objeler bu müzede olacak?
YANIT; Tabii ki birinci malzeme olarak oyuncaklar var. Ama çocuğun kullandığı her şey giysiden odasında kullanılanlara kadar her şey var. Mesela elimizde Selçuklu biberonu var, araştırmacı bir arkadaşımızın bağışı. Ama doğumdan itibaren okul çağı çocuklarının kırtasiye malzemeleri, ilk alfabe var elimizde, 1922’de yeni harflerle basılmış alfabe. Eski çocuk kitapları var. Göçmenlik sonucu kendi objelerime bir bağımlılık doğdu, oyuncaklarımı çok büyük bir özenle sakladım. Her gittiğim eve onları taşıdım. Kızıma, torunuma bu duyguyu verdim, koleksiyon böyle oluştu.

SORU; Masalları hangi kaynaklardan alıyorsunuz?

YANIT; Türkiye’deki masalları, dünya masallarını kullanıyoruz. Ama biz çocuklara masal yazmayı öğretiyoruz. Şöyle çalışmalarımız var; Hadi bugün sokakta gezerken bulduğun iki objeyi getir, şimdi bunlarla bir masal yazmayı deneyelim. Şimdi bu masalı oynayalım, ya da varolan bir masalı nasıl değiştirebiliriz, hangi masal kahramanı olmak isterdin, bu masala hangi kahramanı katmak isterdin, sence bu masal nerde yanlış gidiyor.. gibi sorular yöneltiyoruz…

SORU; Grubunuz kaç kişi ve bunlar nasıl eğitiliyorlar?
YANIT; Şu anda derneğimizin üyesi yetmiş kişi civarında, katılımlar oluyor ayrılanlar oluyor. Öğretmen adayları üyelerimiz, bir yere tayin olanlar dernekten ayrılıyor.. ama yetmiş civarında, hemen tamamı yaratıcı drama lideri, böyle bir eğitimden geçtiler. Çocuk ve genç gruplarımız var onları ayrı yetiştiriyoruz. Bir müzeyi yaratıcı drama yöntemiyle gezmeyi öğreniyorlar.

SORU; Necla Hanım Çocuk Müzesi’ne yolculuk nasıl oldu?
YANIT; Aslında 1998 yılında Bursa’da kurulacaktı bu müze, yerimiz de vardı, fakat 1999 seçimlerinde maalesef o başkan belediye seçimini kaybetti. Yeni gelen başkan da

projeyi iptal etti. Biz de bir dernek kurarak bu işe devam dedik. Aklımıza gelen her kuruma başvurup yer istiyoruz. Datça’da mutluyuz. Datça Belediyesi her türlü özveride bulunuyor. Belediye Başkanı Sayın Şener Tokcan’a ve çalışma arkadaşlarına teşekkür ediyoruz.
SORU; Datça’yı nasıl bulduğunuz da bir öyküsü var mı?

YANIT; Bursa’dan sonra Ankara’da ağılıklı olarak çalışma yaptık.

Datça ise şöyle oldu; Oyuncak konusunda uzman bir arkadaşımız yaz tatilinde hep buraya geliyordu, ailesi burada yerleşik olduğu için.

Bir oyuncak sergisi başlatalım dedi.

Bu oyuncak sergisine çocuk yazarı olarak kitaplarımı imzalamak üzere beni davet etti.

Sadece kitaplarımı imzalamakla olmaz dedim, şenliğe dönüştürdük onu.

Belediye, çocukların keyfini görünce bu işten çok hoşlandı. Bir akım haline geldi ve gelenek başladı.

Tekin SonMez
Fotoğraf; Feryal Özkale Sönmez, Muğla/Datça, 30,5.2010

Bu söyleşinin ilk bölümü için Bakınız;
http://kentinsanolay.blogspot.com/ vehttp://aktifetkin.blogspot.com/

Diz kapaklarına dek uzayan, beyaz zemin dikey çizgili eteklikleri, sağ ellerinde kalkanları…

Başlarında miğferleri, gergin sol kolları, ayaklarında çarıklar, bir ucu yere dayanmış imparatorluk mızraklarıyla heykel gibiler.

Gözleriyle ufka mıhlanmış, uzaklara bakıyor gibi görünürken kırmızı uçlu mızrakları ile her an kan dökmeye hazırlar.

Ne oluyor burada? Nedir tüm bunlar?

Ters bir uçuşla, eskilerde kalan öteki bir galaksiye mi konduk?

Donakalmış masal kahramanları mı yoksa bir sirk panayırında soytarı rolü oynamak için sahneye çıkmış palyaçolar mı?

Ne olduğunu tam anlayamadık!

Kamerama birkaç kez hızla basıyorum.

Pozisyonumu değiştirmek için yerimden kıpırdadım. İleride sepetindeki birkaç şeyi başının üstünde taşıyan bir kadın gördüm.

Epeyce ileride. Çocuğunu bir bohça ile sırtına vurmuş. Sağ eli ile sepeti tutuyor.

Çizgili giyitlerini bir yerden anımsadım. Deklanşore bir daha bastım ve görüntüyü büyüttüm ve aldım.

Biraz ötede buna benzer görüntüler ekrana girdi. Kızılderili, yerli iki kadın..

Evet! Bu manzarayı bir yerden amımsıyorum.

Bu arada romantik bir uyku hali de yaşıyorum.

Gerçeklerle mi bir aradayım? Yoksa düşlerle mi uçuyorum? Tam karar veremedim!

Biraz daha kıpırdadım ve karşıma açılan ufku ilkin gözlerimle taradım.

Romalı silahşörlerin karşılıklı çift sıra yüz yüze durdukları ortama yoğunlaştım.

Yol boşluğunu ve onları derin bir bekleyiş gerginliği içinde buldum.

Sezdim daha doğrusu. Roma imparatoru Sezar’ı mı bekliyorlar diye düşündüm.

Roma İmparatorluk tacını ve tahtını İstanbul’a getiren ve  Başkent yapan I.Constantinus mu geliyor?

Evet belki de o, bugünkü Sultanahmet Meydanı olan yer canlanıyor!

Büyük alana girecek olan ve bu cengaverler de I.Constantinus’u  bekliyorlar..

Evet! Kameramı tam zum yaparak cengaverlerin tolgaları ve mızraklarıyla bekledikleri yola döndüm.

Yolun ortasında çok wild/yaban renklerle işlenmiş bir halı gördüm.

Bütün sır, bu bana görüntü olarak ulaşan manzaranın gizemi bu halıdaki motiflerde olmalıydı?

Böyle düşündüm ve daha derin zum yaptım.

Teleskop gibi bir kamera var elimde.

Değerli İzleyici,

Tam bir büyütme yapınca halı üstündeki desenleri şaşkınlıkla gördüm.

Bu Quetzal Coalt! Evet Quetzal Coalt motifleri idi.

Aman Tanrım? Korkunç bir kurban törenine mi yuvarlandım düşümde?

Quetzal Coalt kuş/yılan simgeleri..

Bunları düşünmeye zaman bulamamıştım ki, uzaktan tütsüler ve ilahiler eşliğinde bir melodi ses vermeye başladı.

Tam keçileri kaçırmak üzereyim ki bu yolun en ucundan tütsülerle yola çokan mor giyitli çocuklar göründü.

Zincirlere bağlı buhurdanlıklarda, garip mor bir tütsü, havada grafikler çizerek yükseliyor ve yola boylu boyunca yayılıyordu.

Bu yağlıkları en son nerede görmüştüm? P

agan Constantinus ile İstanbul’a gelen öncü grupların ellerinde bunlar vardı.

Yol, arkaik Roma dönemlerinde görülen doğal taşlarla döşenmişti.

Bu taşların üzerinden geçen öncüler halıya basmadan yanlara doğru açıldılar.

Sevgi, içtenlik…
Tekin SonMez

Fotoğraflar T.S. kendi arşivinden